Web 2.0 Aracı Nedir? Eğitimde Örnekler ve Seçim Rehberi

Web 2.0 aracı, kullanıcının yalnızca içeriği okumadığı, aynı zamanda üretip paylaştığı, yorumladığı ve başkalarıyla birlikte çalıştığı web tabanlı araçlara verilen addır. Anket yapan, ortak pano kuran, quiz hazırlayan, kelime bulutu çıkaran ya da sunum paylaşan hemen her tarayıcı uygulaması bu tanıma girer. Eğitim fakültelerinde “web 2.0 araçları” dersi ya da ödevi bu yüzden çok yaygındır. Bu yazıda web 2.0 aracının ne olduğunu, eğitimde hangi türlerinin kullanıldığını, örneklerini ve doğru aracı seçerken bakılacak ölçütleri anlatıyoruz. Beyaz Tebeşir de tarayıcıdan çalışan, öğrencinin telefonuyla içerik ürettiği bir web 2.0 aracıdır; yazının sonunda onun yerini de açıklıyoruz.

İçindekiler

• Web 2.0 nedir, web 1.0'dan farkı nedir?
• Bir aracı web 2.0 yapan özellikler
• Eğitimde kullanılan web 2.0 araç türleri
• Doğru web 2.0 aracını nasıl seçersiniz?
• Derste web 2.0 aracı kullanma örnekleri
• Sık sorulan sorular

Web 2.0 nedir, web 1.0'dan farkı nedir?

İnternetin ilk döneminde web siteleri bir vitrin gibiydi: kurum ya da kişi içeriği hazırlar, ziyaretçi okurdu. Buna web 1.0 denir. 2000'li yılların başından itibaren siteler ziyaretçiye de söz hakkı vermeye başladı: yorum yazmak, fotoğraf yüklemek, oy vermek, ortak belge düzenlemek mümkün oldu. Bu dönüşüme web 2.0 denir. Kısacası web 1.0'da kullanıcı izleyicidir, web 2.0'da katılımcıdır.

Eğitim açısından bu fark büyüktür. Öğrencinin tahtaya bakan pasif bir izleyici olmaktan çıkıp derse telefonuyla yanıt veren, fikir ekleyen ve birlikte üreten bir katılımcıya dönüşmesini sağlar. Web 2.0 araçlarının eğitimde bu kadar ilgi görmesinin nedeni budur.

Bir aracı web 2.0 yapan özellikler

Bir aracın web 2.0 sayılması için genellikle şu özelliklerin çoğunu taşıması beklenir:

• Tarayıcıdan çalışır. Bilgisayara program kurmak gerekmez; bağlantıyı açmak yeterlidir.
• Kullanıcı içerik üretir. Yanıt yazar, oy verir, dosya yükler, düzenleme yapar.
• Paylaşımı kolaydır. Bir bağlantı, QR kod ya da kodla başkalarına ulaştırılır.
• İşbirliğine açıktır. Birden çok kişi aynı anda katkı verebilir.
• Anlık geri bildirim verir. Sonuçlar ve yorumlar beklemeden görünür.

Bu listenin kapsamı geniştir. Sosyal ağlar, bloglar, wiki'ler, ortak doküman araçları, anket ve quiz araçları hep web 2.0 kategorisine girer. Öğretmenin işi, bunların arasından ders hedefine hizmet edeni bulmaktır.

Eğitimde kullanılan web 2.0 araç türleri

Araçların adları sık değişse de türleri istikrarlıdır. Eğitimde işe yarayan web 2.0 araçlarını dört ana grupta düşünebilirsiniz:

Yazma ve işbirliği araçları

Ortak belge, ortak pano ve wiki türü araçlar öğrencilerin aynı çalışma alanında birlikte üretmesini sağlar. Grup ödevleri, ortak not tutma ve proje takibi için uygundur. Dikkat edilecek nokta, hangi öğrencinin ne katkı verdiğinin izlenebilmesidir.

Anket, quiz ve etkileşim araçları

Canlı anket, quiz yarışması, kelime bulutu ve ölçek soruları bu gruptadır. Dersin içinde, öğrenci telefonlarıyla kullanılır ve sonuçlar tahtada anında görünür. Karşılaştırma için Mentimeter alternatifi araçlar yazımıza bakabilirsiniz. Beyaz Tebeşir de bu gruptadır.

Tasarım ve sunum araçları

İnfografik, afiş, poster ve sunum hazırlamaya yarayan görsel tasarım araçlarıdır. Öğrenci projelerinde ve ders materyali üretiminde sık kullanılır.

Video, ses ve yayın araçları

Ders kaydı, podcast, ekran kaydı ve video paylaşımı gibi içerik üretim ve dağıtım araçlarıdır. Ters yüz sınıf modelinde öğrenciler dersten önce bu içerikleri izler.

Doğru web 2.0 aracını nasıl seçersiniz?

Piyasada yüzlerce araç var ve her ay yenisi çıkıyor. Seçimi araçtan değil, ders hedefinden başlatmak en sağlıklı yoldur: “Öğrencilerin anlayıp anlamadığını mı ölçeceğim, fikir mi toplayacağım, ürün mü ürettireceğim?” sorusunun cevabı hangi tür araca bakacağınızı belirler. Sonrasında şu ölçütlere bakın:

Özellikle son ikisi kritiktir. Ücretsiz plan sınırları zamanla değişebilir; bu yüzden aracın güncel fiyat sayfasını denemeden önce okuyun. Öğrenci verisi konusunda ise aracın kullanım koşullarına ve kurumunuzun kurallarına bakın. Öğrenciden gereğinden fazla bilgi isteyen, reklam gösteren ya da veriyi başka amaçlarla kullanan araçlardan kaçının.

Derste web 2.0 aracı kullanma örnekleri

Araç seçiminden sonra önemli olan, onu dersin akışına yerleştirmektir. Birkaç örnek:

• Açılış sorusu: Dersin başında kelime bulutu ile “Bu konuyu duyunca aklınıza ilk gelen kelime nedir?” diye sorun. Öğrencilerin ön bilgisini 2 dakikada görürsünüz. Ayrıntılar için derste kelime bulutu yazımıza göz atın.
• Ara kontrol: Anlatımın ortasında iki üç soruluk bir anket ya da quiz ile anlama düzeyini ölçün.
• Grup çalışması: Ortak bir belge ya da pano üzerinde gruplara görev verin.
• Dönem sonu geri bildirim: Anonim bir ölçek soruları ile dersle ilgili görüş toplayın.

Hepsini aynı anda kullanmak zorunda değilsiniz. Bir dersin yarısını birden fazla araçla bölmek yerine tek bir araçla birkaç etkinlik yapmak hem sizi hem öğrencileri yormaz. Çok etkinlikli ve tarayıcıdan çalışan bir araç, farklı araçlar arasında geçiş yapma yükünü azaltır. Akıllı tahta ile birlikte kullanım için akıllı tahtada etkileşimli ders rehberini inceleyin.

Beyaz Tebeşir bir web 2.0 aracı mıdır?

Evet. Beyaz Tebeşir tarayıcıdan çalışır, öğrenci hesabı ya da uygulama gerektirmez ve öğrencilerin QR kodla katılıp yanıt verdiği etkinlikler sunar: yazılı soru, seçenekli soru, anlık ölçme, kelime bulutu, ölçek, atölye ve video. Sunumunuz, etkinlikleri ve yoklama aynı yerde durur. Akademisyenlere şimdilik ücretsizdir.

Sık sorulan sorular

Web 2.0 aracı ile web 2.0 uygulaması aynı şey midir?

Günlük kullanımda aynı anlamda söylenir. “Araç” genellikle belirli bir işi yapan web uygulamasını, “web 2.0” ise onun katılımcı niteliğini vurgular.

Web 2.0 araçları ücretsiz midir?

Çoğunun ücretsiz bir sürümü vardır, ancak sınırları farklıdır: öğrenci sayısı, etkinlik sayısı ya da dışa aktarma gibi. Kullanmadan önce güncel plan koşullarını kontrol edin.

Ödev için web 2.0 aracı tanıtımı nasıl hazırlanır?

Aracın amacını, hangi dersin hangi kazanımına hizmet ettiğini, kurulum adımlarını, örnek bir etkinliği, güçlü ve zayıf yönlerini ve alternatiflerini kısaca anlatmak iyi bir çerçevedir. Ekran görüntüleri ve gerçek bir ders senaryosu ödevinizi güçlendirir.

Öğrenciler için hesap açmak zorunlu mu?

Araca göre değişir. Hesap gerektirmeyenler sınıfta zaman kazandırır; hesap gerektirenlerde öğrencilerin e-posta ve şifre yönetimi bir yük olabilir.

Sonuç

Web 2.0 aracı, öğrenciyi izleyiciden katılımcıya çeviren tarayıcı tabanlı bir araçtır. Eğitimde yazma, etkileşim, tasarım ve yayın olmak üzere dört ana türü vardır. Seçimde ders hedefi, kurulum kolaylığı, ücretsiz sınırlar ve öğrenci verisi belirleyici olur. Tarayıcıdan çalışan ve öğrenci hesabı gerektirmeyen bir araçla başlamak çoğu öğretmen için en kolay yoldur. Beyaz Tebeşir ile denemek için ücretsiz başvurun.